Multiple Sclerose en Erfelijkheid 

In Nederland zijn ongeveer 16.000 mensen met de ziekte Multiple Sclerose. Dit zijn de mensen die bekend zijn bij de huisarts en de neuroloog. Onbekend is het aantal mensen dat  wellicht klachten heeft, maar zich nog niet tot een arts gewend heeft.

Wie krijgt de chronische ziekte Multiple Sclerose en waardoor ontstaan er exacerbaties?
Veel is hierover nog niet bekend. Hoewel er wereldwijd veel onderzoek naar gedaan wordt. Als we hier meer over zouden weten en we zouden oorzaken ontdekken waaraan iets te veranderen is, dan hebben we ook een goed handvat voor therapie, behandeling en wellicht genezing van deze grillige ziekte. Hoewel er nog onvoldoende bekend is over de oorzaak zijn er wel verhoogd risicofactoren bekend.

Geslacht en leeftijd
Overal ter wereld komt MS bij vrouwen vaker voor dan bij mannen. De ratio is 2:1. Dit wil dus zeggen dat vrouwen 2 maal zoveel lijden aan MS als mannen. Dit is met name bij de Relapsing Remitting vorm (RR) waarbij verslechtering en verbetering elkaar afwisselen en bij de secundair progressieve vorm omdat de RR vorm na verloop van jaren daarin over kan gaan. De meeste mensen krijgen de eerste symptomen  van de MS als zij tussen de 20 en 40 jaar oud zijn. De gemiddelde leeftijd waarbij de ziekte tot uiting komt voor de RR vorm is ongeveer 30 jaar.

Voor de Primair Progressieve vorm, waarbij alleen een geleidelijke toename van klachten plaatsvindt, geldt dat evenveel of iets meer mannen dan vrouwen zijn aangedaan. De debuut leeftijd ligt ook meestal hoger, zo rond de 45- 50 jaar.
Het ontwikkelen van MS is slechts gedeeltelijk leeftijdsafhankelijk. Het begin  van MS komt niet vaak voor onder de leeftijd van 15 jaar en boven de 60 jaar.

Erfelijke factoren
Het is onbekend in hoeverre genetische factoren een rol spelen. Wel is bekend dat MS in bepaalde families meer voorkomt. Het is mogelijk dat de chronische reactie op een virale infectie door een erfelijke factor veroorzaakt wordt.
Kans op voorkomen van Multiple Sclerose binnen families

• 20% van de patiënten met MS heeft tenminste 1 familielid met MS
• een kind met een ouder met MS heeft 4% kans op de ziekte
• de andere helft van een 2-eiige tweeling, van wie de ene helft MS heeft, heeft 3-5 % kans op de ziekte.
• de andere helft van een 1-eiige tweeling, van wie de ene helft MS heeft, heeft 26-36 % kans op de ziekte.

Geografische factoren
Er is veel onderzoek gedaan naar de oorzaak van het verschil tussen het aantal mensen met MS in noordelijke gebieden ( zoals Nederland) en het aantal mensen met MS in de tropen.
Het onderzoek heeft zich vooral gericht op allerlei milieu-invloeden en voedingsgewoonten. Dit bleef echter zonder duidelijk resultaat. Wel hebben gebieden rond de evenaar een duidelijk mindere prevalentie( voorkomen van de ziekte) dan de noordelijke gebieden op de wereldbol. Lange tijd heeft men gemeend dat MS door een virus ontstond, onder andere omdat het voorkomen van virusziekten ook kan verschillen naar gelang het klimaat.

Mogelijk bestaat er een samenhang tussen de gematigde klimaatzone en de voedingsgewoonten van de bewoners, b.v. het gebruik van tarwe. In de gematigde klimaatzones(Canada, Verenigde Staten, Noord Europa ect.)zijn grote graanvelden aangeplant. Bij tarwe en andere graanproducten komen viroïden voor; dit zijn kleine infectieuze organismen die een groot aantal plantenziekten kunnen veroorzaken. Men vermoedt dat deze mogelijk een rol spelen bij het ontstaan van Multiple Sclerose.

Uit migratie onderzoeken is gebleken dat mensen die verhuizen op latere leeftijd(zo rond het 15 levensjaar) vanuit een land met een hoog risico (b.v Noord West Europa) naar een land met een laag risico, ( b.v Zuid Afrika of Israël) toch meer kans hebben op het krijgen van MS. Andersom, iemand die rondt zijn 8 ste levens jaar emigreert vanuit b.v. Zuid Afrika naar Nederland loopt ook meer risico om deze ziekte te krijgen blijft hij tot zijn 15 levensjaar in Afrika wonen dan is de kans op het krijgen van MS nihil.

Uit deze studies zou de conclusie getrokken kunnen worden dat Multiple Sclerose veroorzaakt wordt door een virusinfectie die opgelopen wordt omstreeks het 15 levensjaar. Ook is er in Australië een recent onderzoek geweest naar het aantal zonuren dat je als kind hebt opgedaan. Toch blijft het “vreemd” dat er veel MS patiënten zijn in Hongarije maar onder de Hongaarse zigeuners niet. In Amerika is het aantal MS patiënten onder de Amerikaanse Indianen nihil. Je zou dan denken dat het toch te maken heeft met leefgewoontes.

Omdat niet bij iedere patiënt met MS, in de liquor of in het bloed, een oud mazelen, bof of rode hond virus wordt terug gevonden  is de rol van kinderziektes minder groot dan men dacht. Er is vast gesteld, dat b.v. hepatitis B en de ziekte van Pfeiffer  geen rol spelen bij het ontstaan van Multiple Sclerose.

Men heeft ontdekt dat het immuunsysteem een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van Multiple Sclerose. In de liquor die onderzocht is bij mensen die definitief de diagnose MS hebben worden abnormale cellen en eiwitten aangetroffen.

De conclusie uit bovenstaande zou kunnen zijn dat er een zekere aanleg is om Multiple Sclerose te ontwikkelen door een combinatie van een erfelijke belastbaarheid, een virus, omgevingsfactoren en afwijkingen in het afweersysteem.

Bronvermelding:
Multiple Sclerose van Prof. Minderhout
Scholing/ opleiding boek voor MS verpleegkundige
Managing the Symptoms of Mutiples Sclerosis van Randall T. Schapiro
Proefschrift bespreking MS: prognose op basis van het genetische profiel? Gepubliceerd in het tijdschrift neurologie/ neurochirurgie 2004